|
|
|
Narzędzia Clean Fleet / Narzędzie 3Emisje zanieczyszczeń przyczyniają się do obniżenia jakości powietrza oraz mają szkodliwy wpływ na zdrowie człowieka. Skutki zdrowotne działania zanieczyszczeń powietrza różnią się w zależności od rodzaju zanieczyszczenia oraz jego stężenia. Mogą prowadzić do przedwczesnej śmierci, konieczności hospitalizacji czy wystąpienia ataków astmy (patrz poniżej). Z globalnej perspektywy rzecz przedstawia się następująco: Światowa Organizacja Zdrowia oszacowała, że w roku 2002 ponad 800 000 osób zmarło przedwcześnie na skutek zanieczyszczeń powietrza. O wiele więcej osób cierpi natomiast na inne schorzenia wywołane oddziaływaniem zanieczyszczeń, np. na raka, do którego rozwoju te zanieczyszczenia się przyczyniają, na ataki astmy czy zapalenie oskrzeli, u dzieci natomiast obserwuje się opóźnienie w rozwoju. Piramida na rysunku 1 ukazuje względną liczbę osób cierpiących na różne schorzenia wywołane oddziaływaniem zanieczyszczeń. Zakładka 4 zawiera szacunkowe dane dot. skutków zdrowotnych w wybranych miastach. Niektóre z substancji zanieczyszczających mogą wywoływać ostre objawy chorobowe, inne natomiast choroby przewlekłe. Te ostatnie mają miejsce w przypadku długotrwałej ekspozycji na szkodliwe działanie substancji zanieczyszczającej. Najczęściej występujące skutki działania zanieczyszczeń powietrza to choroby układu oddechowego i krwionośnego (serca i układu krążenia).  Piramida – od góry Przedwczesne zgony Nowotwory Wpływ na prawidłowy rozwój Hospitalizacja Ataki astmy i zapalenie oskrzeli Rysunek 1. Piramida zdrowia. Źródło: Mike Walsh Ostre objawy chorobowe: Tlenek węgla (CO) jest dobrze znaną substancją zanieczyszczającą mogącą wywoływać ostre stany chorobowe. Zmniejsza on zdolność krwi do przenoszenia tlenu do tkanek i organów powodując tym samym zaburzenia funkcjonowania organów, co przy bardzo wysokich stężeniach CO może prowadzić do śmierci. Stężenie CO może osiągnąć niebezpieczny poziom np. w pomieszczeniach z nieodpowiednio konserwowanym piecykiem gazowym lub w garażach z niewłaściwie działającym systemem wentylacyjnym. Ozon przypowierzchniowy (lub smog fotochemiczny) może również wywoływać ostre dolegliwości, zwłaszcza u osób starszych oraz cierpiących na schorzenia układu oddechowego.
Oddziaływania długotrwałe: Skutki wdychania powietrza zawierającego wysokie stężenia cząstek i ozonu przypowierzchniowego mogą być odczuwane przez dłuższy czas. Podczas oszacowywania długofalowych skutków zdrowotnych stężenie PM10 jest wykorzystywane zazwyczaj jako reprezentatywne dla pozostałych zanieczyszczeń powietrza, są one bowiem najgroźniejsze dla zdrowia człowieka. Ponadto wiele innych substancji zanieczyszczających może zostać uwzględnionych w pomiarach stężenia PM (np. siarczany, HC i NOx). Stężenia PM mają szkodliwy wpływ na zdrowie człowieka powodując problemy z oddychaniem oraz astmę, co w najgorszym przypadku może prowadzić do przedwczesnej śmierci. Rozwój choroby zależy od wielkości oraz chemicznego składu cząstki stałej. Cząstki emitowane przez pojazdy z silnikiem diesla stanowią największe zagrożenie ponieważ w dużej części są to cząstki drobne (PM2,5).
Skutki zdrowotne Oprócz zaburzeń funkcjonowania układu oddechowego i krążenia długofalowe zanieczyszczenia mogą również być przyczyną: zwiększonego ryzyka zachorowania na raka na skutek narażenia na działanie różnych cząstek; oraz zaburzeń rozwoju dziecka wynikających z ekspozycji na działanie ołowiu. Aby uzyskać bardziej szczegółowe informacje dotyczące substancji zanieczyszczających i ich wpływu na zdrowie człowieka, patrz Szybki link do zanieczyszczeń. Więcej informacji dotyczących zanieczyszczeń powietrza i aspektów zdrowotnych na >> www.euro.who.int Czynniki warunkujące szkodliwe działanie zanieczyszczeń na zdrowie człowieka: Wywołane skutki różnią się w zależności od intensywności oraz długości ekspozycji a także stanu zdrowia / kondycji danej osoby. Niektóre grupy (np. osoby starsze, dzieci oraz osoby cierpiący na choroby układu oddechowego krążenia) są narażone w większym stopniu. Skutki te zmieniają się również w zależności od miejsca emisji. Zanieczyszczenia w miastach będą oddziaływały na większą ilość osób w porównaniu z emisjami na obszarach wiejskich. Warunki klimatyczne – takie jak wiatr – warunkują natomiast czas unoszenia się w powietrzu danej substancji i możliwość dostania się jej do układu oddechowego podczas wdechu. Uwarunkowania geograficzne – takie jak wysokość n.p.m. czy bliskość gór lub morza również wywierają wpływ na tworzenie się substancji zanieczyszczających, np. ozonu przypowierzchniowego, patrz np. Los Angeles i Ateny. Powyższy wykres przedstawia różne koszty wyrządzonych szkód w zależności od lokalizacji. Wytyczne dot. jakości powietrza: Szacowanie skutków zdrowotnych:
Nie jest możliwe precyzyjne oszacowanie skutków zdrowotnych emisji bez znajomości miejsca emisji. Niemniej jednak w Zakładce 8 przedstawiono kilka przykładów zależności między szacowanymi wielkościami emisji a wykrytymi skutkami zdrowotnymi. Wytyczne dot. jakości powietrza: Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) skodyfikowała wytyczne dotyczące jakości powietrza (patrz tabela poniżej). Stężenia określone przez WHO zostały ustalone na poziomie uniemożliwiającym wystąpienie mierzalnego negatywnego oddziaływania na zdrowie człowieka. Pomimo istnienia tych standardów w EU prawie połowa obywateli jest narażona na działanie zanieczyszczeń powietrza na poziomie przekraczającym standardy jakości powietrza określone celem ochrony zdrowia człowieka. Dopuszczalne wartości jakości powietrza są często przekraczane w Japonii i w USA. W wielu krajach rozwijających się nie ma określonych krajowych standardów jakości powietrza ani monitoringu. Przyjmuje się, że maksymalne wartości zalecane przez WHO są często przekraczane w miastach. WHO szacuje, że ponad miliard osób jest zmuszonych oddychać powietrzem, które nie spełnia norm jakości WHO.
Wytyczne dot. jakości powietrza: A) W odniesieniu do cząstek stałych nie ma ustalonych wartości wytycznych, ponieważ nie jest możliwe określenie jednoznacznego poziomu, od którego wiadomo, że ich działanie staje się szkodliwe i może prowadzić do stanów chorobowych a nawet śmierci. Na terenie UE zalecany średni poziom emisji na dobę wynosi 50 mg/m3. B) Określenie wartości wytycznych ma na celu niedopuszczenie do przekroczenia przez karboksyhemoglobinę we krwi poziomu 2,5%. Powyższe wartości to matematyczne oszacowania niektórych stężeń CO oraz średnich okresów, w których ten cel ma zostać osiągnięty. C) Wytyczne dot. ołowiu zostały określone przez WHO w 1987. D) Stężenia substancji zanieczyszczających w powietrzu są mierzone jako średnia w danym wcześniej ustalonym okresie czasu, stąd różne wartości w powyższej tabeli. Źródło: Aktualizacja i weryfikacja wytycznych dot. jakości powietrza dla Europy. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 |
 |
| 2007 © REC Polska |
