REC POLSKA

Ciągłe stosowanie paliw kopalnych przyczynia się do zmian klimatu: Ponad 95% paliwa wykorzystywanego w sektorze transportu (np. olej napędowy, benzyna czy paliwo lotnicze) to paliwa produkowane na bazie paliw kopalnych. Stosując „paliwa kopalne”, wydobywamy z ziemi materiały węglowe – takie jak ropa czy węgiel, które znajdowały się tam przez wiele milionów lat. Podczas wydobywania oraz stosowania tych paliw zawarty w nich węgiel jest emitowany do atmosfery w postaci dwutlenku węgla (CO2).

Spalanie paliw kopalnych zwiększa stężenie dwutlenku węgla (CO2) w atmosferze: Stężenie CO2 w atmosferze wzrosło z poziomu 280 ppm (cząstek na milion) w roku 1800 – tj. w momencie, gdy ludzkość rozpoczęła wykorzystywać paliwa kopalne na dużą skalę – do ~ 370 ppm obecnie.

Wyższe stężenie CO2 w atmosferze odbija ciepło od ziemi, które w innym wypadku zostałoby rozproszone w kosmosie. Powoduje to powolne ogrzewanie ziemi a tym samym zmiany klimatu (zjawisko to jest powszechnie nazywane „efektem cieplarnianym”). Wzrost temperatury będzie się utrzymywał przez kilka stuleci zanim dwutlenek węgla nie zostanie wchłonięty przez morze.

Efekt cieplarniany naturalny i antropogeniczny
W atmosferze ziemskiej występuje naturalny efekt cieplarniany, który ogrzewa naszą planetę. Bez tego naturalnego „płaszcza z CO2” średnia temperatura na Ziemi wynosiłaby -32°C. Wyższe stężenia CO2 w atmosferze potęgują go jednak – innymi słowy „płaszcz” okrywający Ziemi staje się grubszy. Biorąc po uwagę tempo wzrostu stężenia CO2 w atmosferze naukowcy zaobserwowali „antropogeniczny efekt cieplarniany”. Jego konsekwencją jest wzrost średniej temperatury globalnej. Dokonane pomiary wykazały jej wzrost o 0,6°C. Jest to najszybszy wzrost średniej temperatury na przestrzeni 10 000 lat!

Wzrost temperatury:
Obecne dane szacunkowe zakładają wzrost średniej globalnej temperatury o 1,4 °C–5,8°C do roku 2100. Staną się one rzeczywistością, o ile nie zmniejszymy radykalnie zużycia paliw kopalnych. Mimo iż, te szacunkowe dane nie brzmią groźnie, to nawet minimalny wzrost średniej globalnej temperatury pociągnie za sobą poważne konsekwencje dla środowiska naturalnego, zdrowia człowieka i całego społeczeństwa. Poniższy wykres przedstawia wzrost temperatury w ciągu ostatnich 140 lat, tj. od chwili, gdy ludzkość zaczęła wykorzystywać paliwa kopalne na dużą skalę. Wcześniej średnia globalna temperatura utrzymywała się na tym samym poziomie.

Skutki zmian klimatu Skutki zmian klimatu dla środowiska naturalnego są liczne i trudne do przewidzenia. Gdy temat ten pojawił się po raz pierwszy na agendzie politycznej pod koniec lat 80tych, dyskusja dotycząca skutków zmian klimatu była niezwykle burzliwa. Jednakże, większość naukowców i ekspertów – oraz praktycznie każdy rząd – uznało, że zmiany klimatu są zjawiskiem realnym i wymagają podjęcia odpowiednich działań. Pozostaje tylko pytanie: jakie działania podjąć, jak i kiedy.

Skutki środowiskowe
Naukowcy i badacze zaobserwowali już szereg zmian w środowisku naturalnym wywołanych zmianami klimatu. Są to m.in.: cofanie się lodowców; topnienie wiecznej zmarzliny; zmiany w cyklach zamarzania i wcześniejsze topnienie lodu na rzekach i jeziorach; wydłużenie okresu wegetacyjnego na terenach położonych na średnich i wyższych wysokościach powyżej poziomu morza; przesunięcia obszarów występowania gatunków roślin i zwierząt; spadek liczby populacji niektórych gatunków; oraz przesunięcia czasowe w modelach biologicznej produkcji takich jak kwitnięcie drzew, pojawianie się owadów oraz okresy lęgowe ptaków.

Szacowane długofalowe skutki wzrostu średniej globalnej to m.in.:

podniesienie poziomu morza, średnio o 9 do 88 cm, co może w konsekwencji prowadzić do powodzi oraz zagrażać najniżej położonym obszarom.
wyższe opady atmosferyczne w niektórych regionach oraz zmniejszone w innych. Niestety, wielkość opadów deszczu będzie maleć na typowych terenach półpustynnych i pustynnych.
przesuwanie się okresów wegetacyjnych, co może stanowić zagrożenie dla wielu gatunków. Niektóre gatunki nie poradzą sobie z przystosowaniem do nagłych zmian.
wzrost częstotliwości oraz intensywności burz i innych zjawisk pogodowych, jako że „więcej energii” będzie dostarczane do systemu klimatu (patrz rysunek 2 poniżej).
nieodwracalne zmiany w naturalnych ekosystemach takich jak rafy koralowe, atole, namorzyny, lasy tropikalne, ekosystemy polarne i alpejskie, prerie, bagna i lodowce.

Wpływ na społeczeństwo:
Skutki środowiskowe wymienione powyżej będą miały również ogromny i możliwe że katastrofalny wpływ na populację ludzką. Przewiduje się następujące skutki:

Zagrożone zostanie bezpieczeństwo żywności, zwłaszcza dla ludzi żyjących na terenach podatnych na oddziaływania, produkcja rolnicza zostanie dotknięta oddziaływaniami zmieniającego się klimatu.
Negatywne oddziaływanie dotknie zasoby świeżej wody, zostaną one uszczuplone na narażonych obszarach, a wzrosną na innych.
Fale gorąca spowodują wzrost zachorowalności na choroby układu krążenia (serca i płuc), oddechowego i innych.
Infrastruktura zbudowana dla stabilnych warunków klimatycznych o stopniu wytrzymałości do określonego poziomu opadów deszczu będzie narażona na zalanie i osuwanie się ziemi, tak jak na przykład domy usytuowane niedaleko rzek, oraz mosty i drogi.
Oczekuje się, że cyklony tropikalne staną się gwałtowniejsze i bardziej niszczycielskie na niektórych terenach.
Ludzie mieszkający na terenach narażonych zależni od natury zostaną najbardziej dotknięci, nie będą bowiem dysponowali wystarczającymi środkami, aby się przystosować.
Wzrośnie zachorowalność na choroby przenoszone przez wektory, takie jak malaria czy cholera.

Protokół z Kioto

W roku 1992 pod auspicjami ONZ podpisana została ramowa konwencja ds. ochrony klimatu, której długofalowym celem była ochrona globalnego klimatu.

Rozpoczęła się wówczas debata na temat zmian klimatu, w ramach której poruszanych było wiele niezmiernie kontrowersyjnych kwestii – np. przyczyny zmian klimatu czy rozmiar przewidywanych skutków. W celu zajęcia się tym problemem, przeanalizowania oraz oceny sytuacji, zostało utworzone niezależne naukowe ciało – Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC). W skład IPCC wchodzą naukowcy z całego świata. Do dnia dzisiejszego IPCC opracował trzy oceny, obecnie pracuje nad czwartą, zbierane są nowe dowody. Według IPCC stężenie CO2 w atmosferze nie może przekroczyć 550 ppm, aby społeczeństwo na świecie było w stanie przystosowywać się do wypadkowych skutków. Aby ta granica nie została przekroczona globalna emisja CO2 powinna zostać obniżona o około połowę do 2050 a do 90% do 2010 roku. W roku 1997 podpisano Protokół z Kioto – wiążące porozumienie dot. emisji gazdów cieplarnianych. Protokół ustala cele redukcji emisji CO2 i innych gazów cieplarnianych do roku 2012. Jest to jednak dopiero pierwszy krok w kierunku ochrony klimatu: nowe porozumienie na okres po roku 2012 znajduje się obecnie w fazie negocjacji.

Więcej informacji dotyczących zmian klimatu na >> www.ipcc.ch,
www.unfccc.org

Narzędzia Clean Fleet / Narzędzie 6