FAQ

Pytania zadawane przez uczestników szkolenia dla służb ochrony przyrody, dotyczącego programów rolnośrodowiskowych Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata
2007-2013. Warsztaty, w ramach projektu „Promocja działań PROW wspierających ochronę dziedzictwa przyrodniczego Polski”, przeprowadziło Regionalne Centrum Ekologiczne na Europę Środkową i Wschodnią (Polskie Biuro REC) w dniach 28-29 listopada 2007 roku.

 

1.Czy doradca rolnośrodowiskowy może nakazać rolnikowi wykonywać jakiekolwiek działanie w programie rolnośrodowiskowym? Czy istnieje możliwość narzucenia rolnikowi działań korzystnych dla przyrody a nie wymaganych przez program rolnośrodowiskowy?

 

Doradca rolnośrodowiskowy na poziomie planu działalności rolnośrodowiskowej  powinien określić czynności i terminy ich wykonywania zgodnie z wytycznymi rozporządzenia np. termin pokosu lub wypasu w rolnictwie zrównoważonym i wariantach 2.3-2.4 pakietu rolnictwo ekologiczne czy zasadność zastosowania selektywnego i miejscowego niszczenia uciążliwych chwastów z zastosowaniem odpowiedniego sprzętu w przypadku pakietu 3., itp.

Natomiast ekspert przyrodniczy w dokumentacji przyrodniczej powinien określić wg swojej najlepszej wiedzy rodzaj działań korzystnych dla przyrody na danym obszarze co oznacza, że wymogi pakietów mogą zostać przez niego zaostrzone.

2.W przypadku kiedy zalecenia doradcy rolnośrodowiskowego są sprzeczne z zaleceniami planu ochrony parku narodowego/krajobrazowego/obszaru Natura 2000, które wytyczne są wiążące?

Plan działalności rolnośrodowiskowej jest każdorazowo opiniowany przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody pod kątem zgodności z planami lub celami ochrony obszaru.

Ponieważ na dzień dzisiejszy żaden park narodowy oraz żaden obszar Natura 2000 nie ma sporządzonego planu ochrony, w ramach PROW 2007-2013 dla obszarów Natura 2000 przewiduje się sporządzenie dokumentacji przyrodniczej, w której ekspert przyrodniczy m.in. określi wymagania dotyczące gospodarowania na danym obszarze z zachowaniem celów ochrony obszaru. Dokumentacja przyrodnicza będzie częścią planu działalności rolnośrodowiskowej, który nadal będzie opiniowany przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody.

 

3.Czy wytyczne planu ochrony parku narodowego/krajobrazowego/obszaru Natura 2000 będą brane pod uwagę przy sporządzaniu zaleceń przez doradcę rolnośrodowiskowego dla terenów rolnych znajdujących się na obszarach chronionych w parku/obszarze Natura 2000 i/lub ich otulinie?

Wytyczne planu ochrony parku narodowego/krajobrazowego/obszaru Natura 2000 dla terenów rolnych znajdujących się na obszarach chronionych w parku/obszarze Natura 2000 i/lub ich otulinie powinny być brane pod uwagę przy sporządzaniu zaleceń przez doradcę rolnośrodowiskowego lub eksperta przyrodniczego gdyż plan działalności jest każdorazowo opiniowany przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody pod kątem zgodności z celami ochrony obszaru.

 

4.Kto jest odpowiedzialny za wydawanie zaświadczenia o położeniu działki rolnej w granicach obszarów Natura 2000?

Do tej pory zaświadczenia o położeniu działki rolnej w granicach obszarów Natura 2000 były wydawane przez służby ochrony przyrody podległe Wojewodzie. W czerwcu 2007 roku Ministerstwo Środowiska przekazało wektorowe granice obszarów Natura 2000 Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która posiadając bazę danych działek rolnych, stała się instytucją mogącą identyfikować czy działka rolna jest położona w obszarze Natura 2000 czy nie. Szczegółowe rozwiązania tego problemu zostaną przekazane Państwu w późniejszym terminie.

 

5.Jak i gdzie można zweryfikować czy granice działki rolnej leżą na terenie czy poza granicami parku narodowego/krajobrazowego/obszaru Natura 2000? Problem ten wynika między innymi z nie zawsze precyzyjnego określania granic parków (np. określenie „granica biegnie skrajem lasu” w przypadku zarastania obszarów rolnych położonych przy lesie może powodować konflikty).

Przebieg granic parków narodowych należy weryfikować w dyrekcji parków narodowych, przebieg granic parków krajobrazowych należy weryfikować w zarządach służb ochrony przyrody podległych wojewodom, zaś za przebieg granic obszarów Natura 2000 odpowiedzialne jest Ministerstwo Środowiska. 

 

6.Jakie dane (których instytucji) dotyczące określania granic są wiążące w przypadku istnienia rozbieżności w danych dokumentacji różnych instytucji?

Za przebieg granic form ochrony przyrody odpowiedzialne są służby ochrony przyrody. W przypadku wątpliwości dotyczących przebiegu granicy parku narodowego należy skontaktować się z dyrekcją parku narodowego, w przypadku wątpliwości dotyczących przebiegu granicy parku krajobrazowego należy skontaktować się z zarządem służb ochrony przyrody podległych wojewodzie, w przypadku wątpliwości dotyczących przebiegu granicy Natura 2000 należy skonsultować się z Ministerstwem Środowiska.

 

7.Jak będzie wykorzystany potencjał służb ochrony przyrody w inwentaryzacji terenów rolnych leżących:

7.1.na terenie obszarów chronionych:

7.1.1.Parki Narodowe,

7.1.2.Parki Krajobrazowe,

7.1.3.obszary sieci Natura 2000 w granicach istniejących Parków Narodowych lub Parków Krajobrazowych

7.1.4.obszary sieci Natura 2000 poza granicami istniejących Parków Narodowych lub Parków Krajobrazowych

7.2.w otulinie obszarów chronionych

7.3.na planowanych obszarach sieci Natura 2000 (tych, które dotychczas oficjalnie nie są włączone do sieci)?

 

Inwentaryzacja przyrodnicza terenów nieleśnych będzie kontynuowana. Jej celem jest dostarczenie danych do zakończenia wyznaczania sieci Natura 2000 w Polsce. Inwentaryzacją będą więc objęte nie wszystkie tereny nieleśne, ale te, gdzie występują  wątpliwości co do występujących na danym terenie walorów przyrodniczych. Służby ochrony przyrody mogą zostać włączone w prace inwentaryzacyjne.

 

8.Czy stwierdzenie występowania gatunku ptaka w jednym roku (np. rok wykonania dokumentacji przyrodniczej), na danej działce rolniczej, daje podstawę do określenia i pobierania dopłat rolnośrodowiskowych z pakietu, dotyczącego ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk, na okres 5 lat?

 

Wariant 4.1 lub 5.1 polega na ochronie siedlisk lęgowych ptaków. Działania, które będą realizowane przez rolników będą sprzyjały zachowaniu tych siedlisk. Działka będzie musiała spełniać warunki określone w wytycznych do sporządzenia dokumentacji i będą musiały być zgodne z wymogami określonymi w Rozporządzeniem MRiRW w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Program rolnośrodowiskowe” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013.

 

9.Czy dany gatunek ptaka, określony w wymaganiach pakietu dotyczącego ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk, musi mieć na działce rolnej gniazdo, aby rolnik mógł pobierać na tę działkę dopłaty z wymienionego pakietu?

 

Planuje się aby podstawowym sposobem zakwalifikowania działki do pakietu „ptasiego” było udokumentowanie spełnienia co najmniej jednego z poniższych kryteriów:

1.

                 

Jednorazowe stwierdzenie w granicach inwentaryzowanej działki jednego z 10 gatunków kluczowych w kategorii „gniazdowanie pewne”.

2.

                 

Co najmniej dwukrotne, w odstępie czasu nie krótszym niż 14 dni,  stwierdzenie w granicach inwentaryzowanej działki jednego z 10 gatunków kluczowych w kategorii niższej niż „gniazdowanie pewne”

3.

                 

Jednorazowe stwierdzenie w granicach inwentaryzowanej działki jednego z 10 gatunków kluczowych w kategorii niższej niż „gniazdowanie pewne” w powiązaniu ze stwierdzeniem innych gatunków kluczowych lub towarzyszących. Np. tylko w drugiej kontroli słyszeliśmy derkacza, ale na działce odnotowaliśmy prawdopodobnie lęgowe inne gatunki kluczowe – czajkę i kszyka oraz z listy „towarzyszących” - świergotka łąkowego.

4.

                 

Pewne stwierdzenie gniazdowania gatunku kluczowego poza granicami inwentaryzowanej działki, ale nie dalej niż 250m wraz ze stwierdzeniem w granicach działki co najmniej 3 innych gatunków kluczowych lub towarzyszących.

 

Gatunki „towarzyszące” (są to pospolitsze gatunki ptaków typowe dla łąk i pastwisk):

˗cyranka Anas querquedula

˗batalion Philomachus pugnax

˗brodziec pławny Tringa stagnatilis

˗sowa błotna Asio flammeus

˗kraska Coracias garrulus

˗świergotek łąkowy Anthys pratensis

˗pliszka żółta Motacilla flava

˗pliszka cytrynowa Motacilla citreola

˗pokląskwa Saxicola rubetra

˗kląskawka Saxicola torquata

˗świerszczak Locustella naevia

˗potrzeszcz Miliaria calandra

 

Szczegóły zostaną opisane w wytycznych do sporządzania dokumentacji przyrodniczej

 

10.Co ma pierwszeństwo przy wykonywaniu dokumentacji przyrodniczej i/lub ustalaniu dopłat z pakietu dotyczącego ochrony zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk: występowanie gatunków ptaków czy siedlisk przyrodniczych?

 

W ramach pakietów 4 lub 5 nie narzucamy rolnikowi, który wariant ma realizować. Ważne jest aby na obszarach chronionych zapisy planu działalności rolnośrodowiskowej były zgodne z planami (celami) ochrony.

 

11.Jak potencjał służb ochrony przyrody będzie włączony w programy rolnośrodowiskowe?

 

Służby ochrony przyrody będą uczestniczyły w weryfikacji zapisów planu działalności rolnośrodowiskowej na obszarach chronionych i będą odpowiedzialne za wydawanie zaświadczeń o ich zgodności z planem (celami) ochrony danego obszaru.

 

12.Czy będą przyznawane dodatkowe środki finansowe na realizację zadań, związanych z programami rolnośrodowiskowymi na obszarach Natura 2000 wykonywanych przez pracowników parków narodowych i krajobrazowych (etaty, sprzęt, paliwo itd.)?

Minister Środowiska nie ma żadnych możliwości realizacji wniosków o przyznanie dodatkowych etatów na realizację zadań z zakresu ochrony środowiska i rolnictwa dla Urzędów Wojewódzkich. Rezerwą celową budżetu państwa na zwiększenie wynagrodzeń i limitów zatrudnienia wynikających ze zmian organizacyjnych i nowych zadań, tworzoną w budżecie państwa na podstawie art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej (dz. U. nr 110, poz. 1255, z późn. zm.),  dysponuje Rada Ministrów.

            Minister Środowiska corocznie zabiega o zwiększenie zatrudnienia i wynagrodzeń              w podległych mu jednostkach budżetowych. Jednakże możliwości zaspokojenia potrzeb są bardzo ograniczone.

 

13.Czy etatowi pracownicy służb ochrony przyrody (PN, PK) będą mogli w sposób legalny wykonywać dokumentacjde przyrodnicze na potrzeby wdrażania programów rolnośrodowiskowych za stosowne wynagrodzenie?

 

Planuje się, że dokumentacje przyrodnicze będą wykonywane przez tzw. ekspertów przyrodniczych. Wynagrodzenie ekspertów przyrodniczych za sporządzenie dokumentacji przyrodniczej (czy to siedliskowej czy to ptasiej) będzie płatne na zasadzie umowy cywilnoprawnej z rolnikiem, dla którego wykonywana jest dokumentacja. Dokumentacje przyrodnicze nie będą mogły być wykonywane przez służby ochrony przyrody w ramach obowiązków służbowych. Zasady naboru ekspertów przyrodniczych i ich kwalifikacje nie zostały jeszcze określone. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowuje w tej sprawie stosowne rozporządzenie. Jednocześnie uprzejmie informuję, że prowadzone są prace mające na celu kompleksową reformę służb ochrony przyrody, co pozwoli na usprawnienie systemu ochrony przyrody w Polsce.