Program rolnośrodowiskowy

Program rolnośrodowiskowy jest jednym z działań osi 2: „Poprawa środowiska naturalnego i obszarów wiejskich” w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW) na lata 2007-2013. Poprzez program rolnośrodowiskowy wspiera się stosowanie dobrej praktyki rolniczej i promuje się systemy produkcji rolniczej prowadzone w sposób przyjazny dla przyrody.

Za gospodarowanie w sposób przyjazny środowisku rolnik może otrzymać wsparcie finansowe w postaci płatności rolnośrodowiskowych, które są dodatkową płatnością (oprócz dopłat bezpośrednich).

Celem Programu rolnośrodowiskowego jest m.in. zachęcenie rolników do gospodarowania na obszarach rolnych, a jednocześnie zmniejszenie negatywnego wpływu na środowisko wypływającego ze zbyt intensywnej gospodarki na znacznych powierzchniach. Poważne zagrożenie dla ogromnych wartości przyrodniczych i krajobrazowych obszarów wiejskich może wynikać zarówno z zaniechania zagospodarowania rolniczego, jak i z bardzo intensywnego rolnictwa na dużych obszarach.

Zachowanie tradycyjnego krajobrazu rolniczego Polski, jak i gatunków zwierząt i roślin z nim związanych, nie jest możliwe bez zaangażowania rolników. Efektywna ochrona przyrody to również zapewnienie rolnikom godziwych przychodów z ich działalności. Na płatnościach rolnośrodowiskowych skorzystają zarówno rolnicy, jak i przyroda.

Program rolnośrodowiskowy (i jego pakiety/warianty) może być realizowany na gruntach rolnych użytkowanych jako grunty orne, łąki, pastwiska oraz sady. Program rolnośrodowiskowy na lata 2007-2013 realizowany jest od 1 marca 2008 r.

Programy rolnośrodowiskowe dzielą się na pakiety. Poszczególne pakiety i warianty różnią się wymaganiami gospodarowania rolniczego oraz wysokością dopłat.

Przykład:

Pakiet 3, Wariant 3.1 Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach – planowana dopłata wynosi 500 PLN/ha (za powierzchnię od 1 do 10 ha).

Pakiet 4, Wariant 4.1. Łąki trzęślicowe i selernicowe – planowana dopłata wynosi 1200 PLN/ha.

Przystępując dobrowolnie do programów rolnośrodowiskowych rolnik musi wybrać pakiet i wariant danego pakietu oraz zobowiązać się do realizacji założeń danego wariantu przez co najmniej 5 lat.

W gospodarstwie rolnym można realizować dowolną liczbę pakietów, z kilkoma wyjątkami. Płatności rolnośrodowiskowe wynikające z realizacji różnych pakietów będą sumowane na danej powierzchni.

Płatność rolnośrodowiskową uzyskuje się dzięki odpowiedniemu gospodarowaniu. Musi być ono zgodne z planem działalności rolnośrodowiskowej. Należy przestrzegać również podstawowych wymagań w całym gospodarstwie.

Plan działalności rolnośrodowiskowej jest warunkiem przystąpienia do programu rolnośrodowiskowego. Taki plan opracowywany jest przez rolnika we współpracy z doradcą rolnośrodowiskowym. W dokumencie tym wyszczególnione są wszystkie niezbędne warunki i działania, które musi wykonać rolnik, aby uzyskać płatność. Plan działalności rolnośrodowiskowej może obejmować na przykład plan nawożenia, określenie ilości pokosów i sposobów koszenia łąk, czy termin wypasu.

Użytkowanie rolnicze działki na terenach cennych przyrodniczo daje możliwość pobierania dopłat w ramach pakietu 4.

Jeśli działka ta leży w granicach obszaru Natura 2000 (cenne przyrodniczo obszary w skali całej Europy), można uzyskać w ramach pakietu 5 jeszcze wyższe dopłaty (przy identycznych wymaganiach jak dla pakietu 4).

Dla pakietów 4 i 5 konieczne jest opracowanie przez eksperta dokumentacji przyrodniczej. Koszty wykonania takiej dokumentacji będą refundowane.

Rolnik, który ma gotowy plan działalności rolnośrodowiskowej i, jeżeli to wymagane, dokumentację przyrodniczą, składa wniosek (między 15 marca a 15 maja danego roku) o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w biurze powiatowym ARiMR.

Na podstawie corocznie składanych przez rolnika wniosków ARiMR wypłaca kolejne płatności. Dopłaty wypłacane są po realizacji określonych zadań (w zależności od wariantu).

Płatność przyznawana jest tylko w odniesieniu do działki, na której realizowane są dane działania. Oznacza to, że np. siedlisko rolnika, grunty pod wodami, grunty leśne, drogi dojazdowe nie będą objęte płatnością.